Is het eigenlijk nog een vraag? Het gebruik van ICT maakt onze samenleving kwetsbaar voor dramatische gebeurtenissen, zoals een totale verlamming van onze (informatie)samenleving. De maatschappelijke gevolgen van het falen van de ICT-infrastructuur zouden enorm zijn en niet alleen tot onoverzienbare financiële rampen kunnen leiden, maar zelfs mensenlevens kunnen kosten.

Al in 2004 heeft het Rathenau instituut een onderzoeksrapport uitgebracht waarin de kwetsbaarheid van de informatiesamenleving is bekeken vanuit de invalshoeken: techniek, economie, juridische aspecten en nationale veiligheid.

Vanuit technisch oogpunt bekeken is onze ICT sinds de euro-introductie van 2002 enorm veranderd. De technische mogelijkheden om systemen en processen te koppelen zijn enorm toegenomen, daarbij het risico op de koop toenemend dat fouten door een domino-effect in de ketens steeds groter worden en leiden tot een nationaal ICT-infarct. Ook de Nationale Ombudsman heeft hierover enkele pittige uitspraken gedaan.

De tweede invalshoek benadert het probleem vanuit de economie. Waar het Rathenau instituut vooral de nadruk legde op een goede en betrouwbare infrastructuur, zodat Nederland een goede vestigingsplaats voor bedrijven vormt, stel ik dat ICT en economie onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Business en ICT zijn zodanig in elkaar vervlochten dat de experts het inmiddels niet meer over ICT hebben maar over BT, Business Technology. De economische schade van een ICT-infarct zou gemakkelijk miljarden euro’s kunnen bedragen.

De derde benadering legt vooral de nadruk op de strafrechtelijke opsporing en vervolging van mensen die misbruik maken van ICT, zeg maar de internet criminelen. Inmiddels een probleem van formaat en een enorme onkostenpost voor ons bedrijfsleven, lopend in de miljarden euro’s.

De vierde benadering ziet kwetsbaarheid vooral als een probleem van nationale veiligheid. Deze benadering is vergelijkbaar met de angst voor information warfare in de VS. In geval van oorlog zal de ICT-infrastructuur een belangrijk doelwit voor verstoring zijn, omdat de natie dan volledig wordt platgelegd. Het Rathenau instituut ziet dat van eenzelfde mate van verstoring als een verstoring van bijvoorbeeld het waterhuishoudingbeheer en de voedselvoorziening.

Er zijn met gemak meer kwalijke gevolgen te bedenken als onze ICT-infrastructuur zou falen. Mijn vrouw lag een maand geleden in het AMC aan allerlei (IT-)systemen gekoppeld en ze is op een zeer bijzondere hytech manier geopereerd. Ze is inmiddels weer thuis en aan de beterende hand, maar zonder ICT had ze het absoluut niet overleefd. In de gezondheidszorg speelt ICT (ook) een cruciale rol. Falende ICT betekent hier verlies van mensenlevens.

Ik durf te zeggen dat onze samenleving een ramp te wachten staat als we geen maatregelen nemen tegen de kwetsbaarheid van onze ICT. Het aan elkaar koppelen van systemen zou niet meer moeten mogen zonder te voldoen aan strenge regels, opgesteld door een overheid die een écht ICT-beleid heeft.

Reageren? Uw reactie is van harte welkom.

Rob Smit
Senior Consultant